Het technisch proces:
Activiteiten per fase - 3. ONTWERP

Het maken van een ontwerp kost veel tijd. Bepaal daarom of je alles zelf doet of de taken binnen een groepje verdeelt. Het is ideaal om verschillende verantwoordelijkheden en deeltaken duidelijk toe te wijzen, zodat iedereen weet wat hij of zij moet doen.

Enkele mogelijke rollen en functies zijn:

• Voorzitter: bewaakt de algemene voortgang van het project.

• Materiaalmeester: organiseert het verzamelen van de benodigde materialen.

• Tijdsbewaker: maakt een planning met deadlines en controleert de vooruitgang.

• Technieker: onderzoekt en ontwikkelt verschillende technische systemen.

• Secretaris: verzorgt verslagen en noteert belangrijke zaken.

• Fotograaf/Cameraman: legt het ontwerpproces vast.

• Logistiek medewerker: organiseert de ruimte, zorgt voor voldoende plaats en een duidelijke structuur.

• Artistiek leider: let extra op vormgeving en presentatie.

• Boekhouder: volgt de financiën op.

Natuurlijk kun je deze lijst uitbreiden of aanpassen aan de specifieke behoeften van je project.

Bij het ontwerpen is het belangrijk om na te denken over de mogelijke kosten van je project. Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen kan je ontwerp er anders uitzien of moet je keuzes maken over materialen, hulpmiddelen of technieken.

Om binnen het budget te blijven, kun je bijvoorbeeld werken met goedkope of gerecycleerde materialen. Denk creatief: hergebruik bestaande materialen, zoek alternatieven of bedenk slimme oplossingen die weinig kosten, maar toch goed werken. 

Het opstellen van een duidelijk budget helpt je bovendien om uitgaven te plannen, onverwachte kosten te vermijden en het project overzichtelijk te houden.
Zo leer je niet alleen ontwerpen, maar ook verantwoord omgaan met middelen en keuzes maken binnen financiële grenzen. 

Bij het ontwerpen is het belangrijk om een overzicht te hebben van alle materialen die je nodig hebt. Maak een lijst van alles wat essentieel is om je ontwerp te realiseren. Denk hierbij niet alleen aan de hoofdmateriaalsoorten, maar ook aan hulpmiddelen zoals lijm, schroeven, touw, tape of gereedschap.

Bekijk vervolgens welke materialen al beschikbaar zijn en welke eventueel aangeschaft of geleend moeten worden. Denk ook na over de eigenschappen van elk materiaal: is het stevig genoeg, flexibel, duurzaam of juist makkelijk te bewerken? 

Door goed na te denken over de materialen, kun je je ontwerp realistischer maken en mogelijke problemen tijdens het maken voorkomen. Bovendien helpt dit om efficiënt te werken en het budget in de gaten te houden.

Bij het maken van een ontwerp zijn er vaak meerdere technieken beschikbaar om de verschillende onderdelen te vervaardigen. Denk goed na over welke technieken het meest geschikt zijn voor jouw product, rekening houdend met de beschikbare tijd, materialen en de vaardigheden van de leerlingen.

Bekijk zeker ook de mogelijkheden die het FabLab+ biedt, zoals 3D-printen, lasersnijden of andere digitale en handmatige technieken. Bedenk hoe elk onderdeel voorbereid moet worden en welke stappen nodig zijn om de techniek correct en veilig toe te passen.

Door de technieken zorgvuldig te overwegen, kun je een efficiënt en haalbaar plan opstellen, problemen tijdens het maken voorkomen en ervoor zorgen dat het eindproduct voldoet aan de gestelde eisen en verwachtingen.

Een moodboard is een verzameling van ideeën, gedachten en concepten die helpt om een bepaalde sfeer, stijl of ontwerpvisie te communiceren. Het kan fysiek worden gemaakt, bijvoorbeeld op een bord of blad, of digitaal met behulp van software.

Op een moodboard breng je visuele elementen samen zoals afbeeldingen, kleuren, texturen, patronen of andere inspirerende items die passen bij het gewenste concept of de uitstraling.
Door deze elementen te rangschikken, krijg je een overzichtelijke visuele collage die helpt om het gevoel, de stijl en de richting van je ontwerp duidelijk te maken. 

Een moodboard is dus een krachtig hulpmiddel om ideeën te bundelen, inspiratie te delen en de gewenste esthetiek van een project concreet te maken.

Ontwerpen begint vaak met enkele schetsen. Deze geven een eerste beeld van hoe je voorwerp er grofweg uit zal zien en hoe het praktisch in elkaar past. Schetsen is eigenlijk een mini-technisch proces: terwijl je tekent, ervaar je obstakels, ontdek je nieuwe mogelijkheden en krijg je vaak nieuwe inzichten. Een eerste schets hoeft daarom niet perfect te zijn. Niet tevreden? Begin gewoon opnieuw.

Tips bij het schetsen:

Begin met een simpele lijn en aarzel niet om te tekenen; mislukken bestaat niet. Teken eerst zacht de grote lijnen en daarna de details. Als alles klopt, kun je de lijnen steviger zetten. Soms werkt een balpen of een middel-dikke stift beter omdat je er vlot mee tekent en niet kunt uitgummen.

Verduidelijk je schets:

Schrijf bij de onderdelen welke materialen je gaat gebruiken en noteer hoe je verbindingen maakt (lijmen, nieten, knopen, timmeren, …). Laat eventueel ook zien welke kleuren je ontwerp krijgt. Zo wordt je schets een duidelijk communicatiemiddel van je ideeën.

Wanneer je ontwerp steeds concreter wordt, is het handig om een tekening op schaal te maken.
Zo kun je nauwkeurig aangeven hoe groot de onderdelen zijn en hoe ze zich tot elkaar verhouden. Ruitjespapier kan hierbij een handig hulpmiddel zijn, omdat je de vakjes kunt gebruiken om afstanden en verhoudingen eenvoudig uit te zetten.

Noteer op je tekening niet alleen de vormen, maar geef ook de exacte afmetingen bij de belangrijkste lijnen aan. Gebruik eventueel begin- en eindlijnpijlen om duidelijk te maken waar een afstand start en eindigt. 

Door op schaal te tekenen, krijg je een realistisch beeld van het eindproduct en kun je beter inschatten of alles praktisch uitvoerbaar is. Het helpt bovendien bij het plannen van materialen, het maken van onderdelen en het communiceren van je ontwerp naar anderen.

Om je ontwerp volledig te begrijpen en duidelijk te maken, is het vaak nuttig om het vanuit meerdere hoeken te tekenen: bovenaanzicht, zijaanzicht en vooraanzicht.
Dit geeft een compleet beeld van hoe het ontwerp er in de ruimte uitziet en hoe de verschillende onderdelen zich tot elkaar verhouden.

Door vanuit meerdere perspectieven te tekenen, kun je mogelijke problemen of knelpunten eerder ontdekken en verbeteren voordat je begint met het maken van het fysieke model.
Het helpt ook om je ontwerp duidelijk te communiceren naar anderen, zoals teamgenoten, leerkrachten of opdrachtgevers. 

Zo krijgt iedereen een goed inzicht in de vorm, afmetingen en werking van het product.

Een perspectief- of 3D-tekening is een stap verder dan een gewone plattegrond of aanzichttekening. Het is soms wat moeilijker en kan een uitdaging zijn, maar het geeft vaak een veel realistischer beeld van hoe je ontwerp er daadwerkelijk uitziet in de ruimte. Door diepte en verhoudingen juist weer te geven, kun je beter inschatten hoe de verschillende onderdelen samenwerken en hoe het eindproduct eruit zal zien.

Er bestaan verschillende soorten perspectieven, zoals éénpuntsperspectief of tweepuntsperspectief, waarmee je het effect van diepte kunt versterken. Het tekenen in perspectief helpt niet alleen bij het visualiseren van je ontwerp, maar ook bij het communiceren van je idee naar anderen, zoals medeleerlingen, leerkrachten of opdrachtgevers.

Voor extra uitleg en tips over het maken van 3D-tekeningen kun je deze website raadplegen: http://blog.inkie.be/3d-tekenen-2/

Tekensjablonen zijn handige hulpmiddelen waarmee je snel en nauwkeurig bepaalde vormen kunt tekenen. Ze helpen om lijnen en rondingen strak en correct weer te geven, wat vooral handig is bij technisch tekenen. Voor leerlingen die zich nog onzeker voelen over hun tekenvaardigheden kan een sjabloon extra zekerheid bieden en het tekenen een stuk gemakkelijker maken.

Daarnaast kun je in sommige gevallen ook eigen sjablonen maken, bijvoorbeeld in het FabLab+ met een lasersnijder. Zo kun je volledig op maat gemaakte vormen creëren die precies passen bij jouw ontwerp. Tekensjablonen zijn niet alleen praktisch, maar zorgen er ook voor dat je schetsen er professioneel en overzichtelijk uitzien, wat het verdere ontwerpproces vergemakkelijkt.